نهاده های کشاورزی

بذر - نهال - کود - سم

مطلب 4. تغذیه درختان میوه

تغذیه درختان میوه

نیاز غذایی درخت در طول سال متغییر است. در مواردی که نیاز غذایی آن شدید باشد جذب مواد تنها از طریق ریشه ممکن است کافی نباشد و در این حالت باید روش محلول پاشی کودی برگ را مورد توجه قرار داد.

عناصر در گیاه دارای اثرات متفاوتی میباشند. به طور مثال ازت و بر در تشکیل میوه و کلسیم در کیفیت و ماندگاری (خاصیت انبارداری ) میوه موثر است. همچنین نسبت عناصر در گیاهان نیز حایز اهمیت میباشد. به طور مثال هرگاه نسبت ازت به کلسیم در وزن خشک گوشت میوه سیب حدود 10 باشد میوه را میتوان در شرایط ایده آل به مدت طولانی نگهداری کرد. در مقابل اگر نسبت ازت به کلسیم به 30 افزایش یابد میوه به طور بارزی فاسد خواهد شد و خاصیت انبارداری نخواهد داشت.

ترکیب عناصر غذایی در برگ ها : در درختان میوه تجزیه برگی مناسبترین و دقیقترین راهنمای تعیین وضعیت تغذیه ای این گیاهان دایمی است.

همگام با افزایش سن برگ ٬ غلظت عناصر آن نیز تغییر میکند. بعضی از عناصر غذایی نظیر ازت ٬ فسفر ٬ و پتاسیم همراه با سن برگ کاهش و بعضی دیگر نظیر کلسیم و منیزیم افزایش میابند. در حین این تغییر ٬ تعادل مشخصی در برگ وجود دارد که بین 110 – 125 روز بعد از شکوفایی دیده میشود. از آنجایی که غلظت این عناصر در طی این مرحله نسبتا ثابت است ٬ این دوره به عنوان زمانی جهت اندازه گیری وضعیت تغذیه برگی درخت استفاده میشود.

پی پی ام

% وزن خشک

 

منگنز

مس

روی

بر

آهن

منیزیم

کلسیم

پتاسیم

فسفر

ازت

سیب

25

6

25

35

85

0.4

1.8

1.5

0.2

2

زرد آلو

30

30

35

45

100

0.4

1.5

2.8

0.1

2

آلبالو

30

10

30

45

180

0.4

1.5

2.5

0.3

3

گیلاس

30

10

30

45

100

0.4

1.5

1.5

0.3

2.5

هلو

80

10

30

45

120

0.6

2

2.3

0.3

3.2

گلابی

60

10

30

45

120

0.4

1.5

2.6

0.2

2.5

آلو

50

10

30

35

120

0.4

2.5

2.5

0.2

2.5

 

استفاده از عناصر اصلی توسط درختان میوه

 

ازت در درختان میوه

واکنشهای اغلب درختان میوه نسبت به تغذیه ازتی را به سه گروه میتوان تقسیم کرد:

  1. واکنش های رویشی  2. واکنشهای میوه دهی 3. واکنش های درگیر در خصوصیت میوه

کاربرد ازت به وضوح باعث افزایش اندازه برگ شاخچه و مقدار سریعتر فتوسنتز شد که به وضوح گل آغازی جوانه گل را تسریع میکرد.

کاربرد آمونیوم میتواند در نمو هورمونهای رشد نقش داشته باشد ٬ یا اینکه میتواند رشد درخت را به طور موقت آهسته تر کرده و در نتیجه نمو جوانه گل را تسریع نماید.

درختانی که NH4  دریافت میکردند نسبت به آنهایی که NO3 دریافت میکردند از رشد کمتری برخوردار بودند. از این جهت احتمالا میتوان اثر رشد را از اثر هورمونی مربوط به تغذیه آمونیومی روی افزایش القای جوانه گل تفکیک کرد.

ازت زیاد در درختان جوان تاثیر معکوس میگذارد. ازت زیاد باعث تاخیر در گل دهی میشود و در داخل محدوده مشخصی ازت کم سبب شکوفایی زود تر میگردد.

کلسیم سیانامید ( 2.5 – 7.5 درصد) در طی فصل رکود ٬ پیش از گل القایی و باردهی در درختان 5 ساله آلو به کار برده شد.

کلسیم سیانامید علاوه بر شکستن رکود همچنین باعث افزایش جذب مقادیر قابل توجه ای ازت به وسیله درخت گردید. محلول پاشی با محلول 2.5% کلسیم سیانامید بهترین نتایج را بدست داد. محلول 7.5%  باعث تشکیل بیش از حد میوه روی درخت شد که نیاز به تنک کردن داشت. درختانی که دارای ازت برگی مطلوبی بودند ( 2.68% ) باروری گل بیشتری (39.43% )را از خود نشان دادند٬ در حالی که آنهایی که حداقل ازت برگی (1.67%)  را داشتند ٬ دارای باروری پایینی (11.16%) بودند.

 

کلسیم در درختان میوه

 کلسیم شاید مهمترین عنصر معدنی باشد که در تعیین کیفیت میوه دخالت دارد.

نقش کلسیم در فیزولوژی درختان میوه: حد اقل 60% کل کلسیم در دیواره سلولی گیاهان قرار دارد. افزایش مقادیر کلسیم دیواره سلولی به وسیله عمل تراوش سبب سفتی میوه میشود و به مقدار زیادی میوه را در مقابل میکرو ارگانیسم هایی که تلاش دارند با شکستن پکتین ها وارد میوه شوند محافظت مینماید.علایم کمبود کلسیم در برگها را فقط در شرایط آزمایشی و در کشت های ماسه ای مشاهده نمود. همچنین کلسیم موجود در محیط نیز میتواند باعث تسریع جذب یون مثبت پتاسیم در مقابل یون مثبت سدیم بشود.مهمترین اثر کلسیم در تنظیم فعالیت تنفسی گیاه است. میوه حاوی کلسیم کم ٬ سرعت تنفس خیلی بالایی بالایی دارد. یعنی تنفس با غلظت کلسیم نسبت عکس دارد. افزودن منگنز باعث تسریع در تجمع کلسیم در برگ های سیب میگردد. در مقابل زمانی که کلسیم به اندازه کافی در غلظت بالایی در خاک وجود دارد ٬ افزودن منیزیم تجمع کلسیم را کاهش میدهد.

سرعت حرکت نزولی کلسیم خیلی آهسته است چرا که به طور کلی فقط به میزان خیلی کم در آوند آبکش انتقال میابد. این نشان میدهد که کلسیم  بکار رفته به صورت محلول پاشی روی درختان میوه میباید به منظور افزایش کلسیم میوه مستقیما روی میوه مورد نظر محلول پاشی شود. زیرا کلسیمی که روی برگ پاشیده شود به میوه یا قسمت های دیگری از درخت منتقل نمیگردد.

نکته لازم به ذکر اینکه غلظت کلسیم برگ نشانه خوبی برای مشخص کردن مقادیر کلسیم میوه نیست. تنها مطلبی که میتوان در این رابطه مطرح ساخت این که وقتی غلظت کلسیم برگ بالای 1.8% وزن خشک باشد٬ جریان کلسیم ٬ به داخل میبایست در تمام فصل ادامه داشته است. در چنین وضعیتی به احتمال بسیار میوه نیز مقادیر مناسبی از کلسیم را دریافت داشته و غلظت های کلسیم میوه نیز بالا خواهد بود.

عوامل موثر در جذب کلسیم :

وجود NH4 در ناحیه ریشه که باعث کاهش جذب کلسیم میگردد.

یون های منگنز که با انتقال کلسیم رقابت میکنند.

رشد سریع شاخه که رقابتی را در زمینه انتقال کلسیم میوه دارد.

علایم کمبود شدید کلسیم را میتوان به صورت بد شکلی و زرد شدن برگ ها ملاحظه نمود.

 

پتاسیم در درختان میوه

 عمل پتاسیم به عنوان یک عامل بزرگ تعیین کننده سنتز پروتیین و نقش آن در حفظ فشار اسمزی وضعیت آبی سلولی است.علایم کمبود زمانی قابل رویت است که غلظت پتاسیم کمتر از 0.7% وزن خشک برگ باشد.

نقش پتاسیم در فیزولوژی درختان میوه: پتاسیم فراوانترین کاتیون در سیتوپلاسم است. نقش مهم آن در تثبیت PH  ٬ تنظیم فشار اسمزی ٬ فعال کردن آنزیم ها ٬ سنتز پروتین ٬ حرکات روزنه ای ٬ فتوسنتز و انبساط سلولی است.

کمبور پتاسیم میتواند باعث بسته شدن روزنه گردد و در نتیجه تعرق کاهش میابد.

پتاسیم برای بزرگ شدن اندازه میوه امری ضروری است.

همبستگی بین میزان کربو هیدرات و پتاسیم در میوه ها در مقالات مختلف به اثبات رسیده است.

 

فسفر در درختان میوه

نقش فسفر: انتقال انرژی شامل تولید ATP و تشکیل پیوند استر های بین قند ها و الکلها و همچنین به عنوان تنظیم کننده در بسیاری از فرآیند های آنزیمی فعالیت دارد. جذب فسفر در ماه آگوست نسبت به اوایل فصل بوضوح بیشتر است. تراکم فسفر در ماه جولای (اوایل تر تا اوایل مرداد) به حداکثر خود میرسد.

مقدار فسفر در سیب رابطه مثبتی با سفتی میوه و نیز ارتباط منفی با از بین رفتن در اثر درجه حرارت پایین دارد.

اتکینسون کاهش غلظت فسفر در میوه را مربوط به محدود شدن رشد ریشه در طی دوره جذب فسفر توسط میوه دانست.

 

منیزیم در درختان میوه

منیزیم  از عناصر ضروری است که توسط درختان میوه در مقادیر کمتر از کلسیم جذب میگردد. (جدول مقادیر مطلوب عناصر)

میزان جذب منیزیم تحت تاثیر رقابت کاتیون های دیگر نظیر پتاسیم ٬ آمونیوم ٬ کلسیم و نیز هیدروژن به شدت کاهش میابد. از میان این یون ها تاثیر پتاسیم در جذب منیزیم بسیار مهم است ٬ زیرا باغها با مقادیر نسبتا سنگینی از پتاسیم ناشی از کود دهی مواجه میشوند.

حدود 10 – 20% منیزیم در کلروپلاست قرار دارد که کمتر از نیمی از آن به کلروفیل اتصال می یابد و نیم دیگر آن به عنوان فعال کننده ریبولوز بی فسفات کربوکسیلاز عمل مینماید. از دیگر نقش های منیزیم نقش آن در انتقال گروه های فسفاتی پر انرژی در متابولیسم ATP بسیار بارز است. زردی حاصل از کمبود منیزیم به صورت بین رگبرگی ظاهر شده و تنها در حالت شدید میتواند سبب نکروزه شدن شود. منیزیم یون متحرکی است و در حالت کمبود از برگ های پیر به برگ های جوان انتقال می یابد. در نتیجه برگ های پیر قبل از همه دچار زردی حاصل از منیزیم گردیده و میریزند.

میزان نوسان سالانه غلظت منیزیم در برگ ها در مقایسه با نوسان سالانه عناصری چون ازت – فسفر یا کلسیم نسبتا بیشتر است و این نوسانات حداکثر در سالهای مختلف ممکن است تا 20% باشد.

 

استفاده از عناصر غذایی کم مصرف توسط درختان میوه

 

آهن در درختان میوه

آهن یکی از اساسی ترین عناصر تشکیل دهنده سیستم های اکسید و احیا گیاهان است. از میان ترکیبات آهنی در سیستم های اکسید و احیا فردوکسین به عنوان پروتئینی که دارای آهن – گوگرد است بیشترین اهمیت را دارد. فردوکسین در فتوسنتز در درختان میوه و احیا نیتریت به عنوان یک سیستم دهنده و گیرنده الکترون شرکت میکند.

علایم کمبود آهن: بیشترین مقدار آهن در کلروپلاست برگ های سبز (بش از 80%) جای دارد. معمولا درختانی که دچار کمبود آهن هستند درجات مختلفی از زردی بین رگبرگ ها را دارند. واضح ترین نتیجه زردی حاصل از آهن ٬ کاهش فتوسنتز برگ ها است. تشکیل پلی مر های آهن – فسفات – سیترات از کلاتهای آهن - آلومینیوم از راه های غیر محتملی است که در جذب آهن درختان میوه وجود دارد ٬ در خاک های غنی از فسفر و یا در خاک هایی که با فسفر کود دهی میشوند همواره کمبود آهن تشدید میگردد.

 

بر در درختان میوه

در خاک های با PH کمتر از 8 بر به صورت اسید ضعیفی مثل اسید بوریک بوجود می آید. اسید بوریک همچنین محتمل ترین شکل بور است که توسط گیاهان جذب میشود.

نقش بر در فیزیولوژی درختان میوه: نقش عمده بر در درختان میوه در تشکیل میوه است. اهمیت مقدار بر در گل ها بر این واقعیت استوار است که بر در تشکیل میوه موثر است. محلول پاشی های پاییزه و بهاره بر روی درختانی که از لحاظ تجزیه برگی کمبود بر ندارند ٬ در افزایش تشکیل میوه در تعدادی از گونه های درختان میوه موثر میباشد.

 

روی در درختان میوه

روی عمدتا به صورت کاتیون دو ظرفیتی  در اسیدیته پایین تر و به صورت کاتیون یک ظرفیتی در اسیدیته بالا جذب میگردد.

غلظت های بالایی از دیگر کاتیون های دو ظرفیتی ( کلسیم) از جذب روی جلو گیری مینمایند.

روی هم به عنوان جز فلزی آنزیم ها و هم به عنوان عنصر باروری برای بسیاری از آنزیم ها ضروری است.

 روی به صورت کوفاکتوری برای RNA  پلی مراز در سنتز پروتئین نقش دارد.

مهمترین علامت کمبود روی ٬ کوچکی برگ در ارتباط با کاهش میزان اکسین در نوک شاخه ها است.

جذب روی میتواند توسط کاتیون هایی نظیر Ca  جلوگیری شود. فسفر جذب روی را در خاک نسبت به اکسید ها و هیدروکسید های آهن ٬ آلومینیوم و کربنات کلسیم شدت می بخشد.

 

منگنز در درختان میوه

نقش منگنز به عنوان یک عنصر ساختمانی در متالو پروتئین ها است ٬ که میتواند به عنوان یک جایگاه اتصال فعال یک سسیتم اکسید و احیا کننده عمل  نماید.

در گیاهان دارای کمبود منگنز ٬ مقدار کلروفیل و برخی از مواد تشکیل دهنده غشا کلروپلاست نظیر فسفو لیپید ها گلیکو لیپید ها کاهش می یابد.

بیان تمثیلی کمبود منگنز ٬ زردی بین رگبرگ ها است که تا حدی با زردی آهن اشتباه میشود.

علایم کمبود را میتوان به وسیله سولفات منگنز به غلظت 0.3 – 0.5 کیلو گرم در 100 در محلول پاشی ها یا با 0.7 الی 5.4 کیلوگرم در صد لیتر و در حالت کمون تا زمان شکوفایی و یا بوسیله تزریق چند گرم سولفات منگنز به داخل تنه درخت کنترل کرد.

مس در درختان میوه

وظایف مس به عنوان یک عنصر غذایی گیاه در ابتدا در واکنش های کاهنده اکسیداز های انتهایی است. در واکنش های اکسید – احیا ٬ مس مستقیم به ملکول اکسیژن واکنش نشان میدهد و در سلول های زنده اکسیدازهای انتهایی ٬ آنزیم های مس هستند.

برجسته ترین علامت کمبود مس در درختانی که در حال رشد شدید هستند این است که سر شاخه ها از بین می روند. ابتدا لکه  های قهوه ای در برگ های انتهایی ظاهر میشود و بعد مناطق خشک شده روی برگ ها ظاهر میشوند.

 

گوگرد در درختان میوه

گوگرد ماده تشکیل دهنده اسیدهای آمینه سیستیین و میتیونین است. هر دو این اسید های آمینه تشکیل دهنده پروتئین ها و پیش ساز دیگر ترکیبات ثانویه دارای گوگرد هستند.

 گرداوری و تحقیق:

مهندس محسن حیدری

Agribusiness2@gmail.com

نویسنده : محسن حیدری : ٩:۱۳ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/۱٠/۱۳
Comments نظرات () لینک دائم