نهاده های کشاورزی

بذر - نهال - کود - سم

مطلب 8. جدول کود های شیمیایی

  جدول کود های شیمیایی ماکرو        
             
نوع کود نام کود درصد ازت درصد فسفر (p2o5) درصد پتاسیم       ( K2o) درصد گوگرد درصد کلسیم
ازته اوره 46        
سولفات آمونیوم 21     24  
نیترات آمونیوم 33        
اوره با پوشش گوگردی 35        
آمونیاک مایع 80-82        
فسفره فسفات آمونیوم 17 26      
منو آمونیوم فسفات 11 48      
دی آمونیوم فسفات 18 46      
سوپر سولفات فسفات   22   28  
سوپر فسفات ساده   18-20      14 -12 18-21
سوپر فسفات تریپل   45-48      
آمونیوم فسفات سولفات 16 8   13  
پتاسه سولفات پتاسیم     47-50 17-18  
کلرور پتاسیم     60-62    
نیترات پتاسیم 13-19   44    
گوگردی گوگرد گرانوله       85  
کلسیمی سولفات کلسیم (گچ)       18 22
نیترات کلسیم 15-16       21

مطلب 7. نقش کود های زیستی (بیولوژیک)

نقش کود های زیستی (بیولوژیک)

در ادامه مبحث قبل (نقش کود های آلی) در این بخش به بررسی کلی نقش و جایگاه کود های بیولوژیک در تغذیه گیاهی به عنوان یک راه کار  اصلاحی در روش های سنتی کود دهی ( تغذیه گیاهی ) خواهیم پرداخت.

تعریف کود های زیستی(بیولوژیک): نسل جدیدی از کود ها هستند که منشا آنها میکروارگانیسم های مفید (باکتری ها و قارچ های مفید استخراج شده از خاک) میباشند که کمک به جذب عناصر غذایی خاک نموده و یا اثرات مفیدی در کنترل بیولوژیک بیماریها دارند.

انواع کود های زیستی (بیولوژیک): کود های زیستی دارای انواع مختلفی میباشد که مهمترین آنها کودهای زیستی باکتریایی (ریزوبیوم- ازتوباکتر و ...) و کودهای زیستی قارچی (میکوریزا) میباشند.

نقش کود های زیستی: به طور کلی میتوان به نقش این کود ها در تثبیت بیولوژیک ازت هوا ، حلالیت فسفر خاک ، اکسید نمودن گوگرد  و همزیستی با ریشه گیاهان در جذب عناصر غذایی از خاک اشاره نمود.

کود های بیولوژیک تثبیت کننده ازت هوا حاوی باکتری هایی هستند که به اشکال مختلف (به صورت آزاد و یا همزیست با گیاه)  به تثبیت ازت هوا کمک میکنند. از جمله این باکتری ها میتوان به ازتوباکتر و ریزوبیم ها اشاره نمود.

کود های بیولوژیک حل کننده فسفات نیز حاوی باکتری هایی هستند که به روش های مختلف (تولید و ترشح اسید های آلی و یا آنزیم فسفاتاز) کمک به حلالیت و رها سازی فسفات خاک میکنند.

کود های بیولوژیک اکسید کننده گوگرد نیز دارای باکتری تیو باسیلوس بوده و باعث اکسایش بیولوژیک گوگرد می‌شود.

قارچ های مایکوریزا نیز قارچ های همزیست با ریشه گیاهان هستند که کمک به جذب عناصر غذایی مورد نیاز گیاه بالاخص عنصر فسفر میکنند.

خوشبختانه تولید تجاری کود های زیستی (بیولوژیک) در داخل صورت گرفته است ولی متاسفانه به موازات تولید و تجارت این محصولات فرهنگ سازی و ترویج مصرف این نهاده ها صورت نگرفته و اغلب کشاورزان از نقش این کود ها آن طور که باید و شاید  اطلاع نداشته و هنوز در سبد کالایی نهاده های کودی قرار نگرفته اند.

لذا در شرایط کنونی که موضوع مصرف بیش از اندازه نهاده های شیمیایی(اعم از سموم و کود های شیمیایی) و خطرات ناشی از آنها برای محیط زیست و سلامت مصرف کنندگان محصولات کشاورزی  به یکی از مسایل مهم روز و مورد توجه و عنایت مدیریت کلان کشور قرار گرفته است مصرف تلفیقی کود های آلی و بیولوژیک با کود های رایج شیمیایی میتواند راه کاری مناسب در راستای کاهش مصرف کود های شیمیایی در کشاورزی پایدار باشد.

مهندس محسن حیدری

دی ماه 1391

 Agribusiness2@gmail.com


مطلب 6. نقش کود های آلی (ارگانیک)

نقش کود های آلی (ارگانیک)

مقدمه: چنانچه قبلا نیز اشاره شد مصرف بی رویه کود های شیمیایی موجبات آلودگی های زیست محیطی و اثرات نامطلوب بر منابع آب، خاک، گیاه و انسان را بوجود آورده است. در شرایط کنونی استفاده از کود های ارگانیک و بیولوژیک میتواند کمک شایانی به بهبود وضعیت فوق نماید.

 در این مبحث به موضوع نقش کود های آلی اشاره میشود. در مبحث بعد نیز به نقش کود های زیستی خواهیم پرداخت.

مواد آلی خاک

1. مواد آلی خاک شامل بقایای گیاهی و جانوری که تجزیه شده و یا مراحل تجزیه را میگذرانند و عنصر اصلی آن را کربن تشکیل می دهد.

2. مشخصه خاک های حاصلخیز داشتن 3-5 درصد ماده آلی میباشد.

3. مقدار مواد آلی موجود در خاک های کشور  به جز مناطق محدودی در شمال از 1 درصد کمتر است.

 

نقش مواد آلی در خاک

الف. نقش فیزیکی :

- وزن مخصوص پایین سبب سبک شدن و تهویه بهتر خاک میشود.

- تولید مواد چسبنده و ترکیبات با بار منفی سبب بهم چسبیدن ذرات خاک و بهبود ساختمان خاک میشود.

- در خاک های شنی و سبک مواد آلی سبب بالا بردن ظرفیت نگهداری آب میشود.

ب. نقش شیمیایی :

 - افزایش درصد ازت کل خاک

 - متعادل نمودن PH خاک

- افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی خاک

ج. نقش بیولوژیک :

افزایش رشد ریشه

افزایش قطر دیواره سلولی و مقاومت به آفات و بیماریها

افزایش میکرو ارگانیسم های مفید

 

 هوموس

تعریف هوموس

حد نهایی تجزیه و تخریب مواد آلی در خاک تشکیل دهنده هوموس می باشد.

اجزای هوموس

ترکیبات هوموسی مواد آلی مختلف دارای دو نوع اسید آلی به نام های اسید هیومیک و اسید فولویک میباشد.

اسید هیومیک:

سبب تشکیل کمپلکس پایدار و نا محلول(کند رها) با فلزات میکرو (ریز مغذی) می گردد.

اسید فولویک:

سبب تشکیل کمپلکس های محلول با عناصر میکرو مینماید. 

 

مهندس محسن حیدری

  

 


مطلب 5. بازار نهاده های کشاورزی (چالش ها و راه کارها) - 2

هفته نامه دنیای سبز (شماره 98 - 15 اسفند 1390) لیلا مرگن

کود سالم در دست انداز بوروکراسی

از کل مبلغ در نظر گرفته شده برای یارانه کود در سال 90 تنها یارانه کود های شیمیایی پرداخت و یارانه کود زیستی به فراموشی سپرده شد. به رغم تاکید قانون برنامه پنجم و قانون افزایش بهره وری تکلیف دولت برای تخصیص 10% از یارانه کود شیمیایی به کود زیستی در سه سال گذشته محقق نشده است.در حال حاضر با وجود تولید کود آلی و زیستی توسط 100 شرکت داخلی این تولیدات سالم به خارج از کشور صادر شده و کشاورزان کشور ناگزیر از کود یارانه دار و مضر شیمیایی استفاده میکنند.

ادامه مطلب را از منبع مذکور (لینک ذیل) مطالعه فرمایید.

http://www.greenworldnews.net/ContentDetails.aspx?Typeid=62

 


مطلب 4. تغذیه درختان میوه

تغذیه درختان میوه

نیاز غذایی درخت در طول سال متغییر است. در مواردی که نیاز غذایی آن شدید باشد جذب مواد تنها از طریق ریشه ممکن است کافی نباشد و در این حالت باید روش محلول پاشی کودی برگ را مورد توجه قرار داد.

عناصر در گیاه دارای اثرات متفاوتی میباشند. به طور مثال ازت و بر در تشکیل میوه و کلسیم در کیفیت و ماندگاری (خاصیت انبارداری ) میوه موثر است. همچنین نسبت عناصر در گیاهان نیز حایز اهمیت میباشد. به طور مثال هرگاه نسبت ازت به کلسیم در وزن خشک گوشت میوه سیب حدود 10 باشد میوه را میتوان در شرایط ایده آل به مدت طولانی نگهداری کرد. در مقابل اگر نسبت ازت به کلسیم به 30 افزایش یابد میوه به طور بارزی فاسد خواهد شد و خاصیت انبارداری نخواهد داشت.

ترکیب عناصر غذایی در برگ ها : در درختان میوه تجزیه برگی مناسبترین و دقیقترین راهنمای تعیین وضعیت تغذیه ای این گیاهان دایمی است.

همگام با افزایش سن برگ ٬ غلظت عناصر آن نیز تغییر میکند. بعضی از عناصر غذایی نظیر ازت ٬ فسفر ٬ و پتاسیم همراه با سن برگ کاهش و بعضی دیگر نظیر کلسیم و منیزیم افزایش میابند. در حین این تغییر ٬ تعادل مشخصی در برگ وجود دارد که بین 110 – 125 روز بعد از شکوفایی دیده میشود. از آنجایی که غلظت این عناصر در طی این مرحله نسبتا ثابت است ٬ این دوره به عنوان زمانی جهت اندازه گیری وضعیت تغذیه برگی درخت استفاده میشود.

پی پی ام

% وزن خشک

 

منگنز

مس

روی

بر

آهن

منیزیم

کلسیم

پتاسیم

فسفر

ازت

سیب

25

6

25

35

85

0.4

1.8

1.5

0.2

2

زرد آلو

30

30

35

45

100

0.4

1.5

2.8

0.1

2

آلبالو

30

10

30

45

180

0.4

1.5

2.5

0.3

3

گیلاس

30

10

30

45

100

0.4

1.5

1.5

0.3

2.5

هلو

80

10

30

45

120

0.6

2

2.3

0.3

3.2

گلابی

60

10

30

45

120

0.4

1.5

2.6

0.2

2.5

آلو

50

10

30

35

120

0.4

2.5

2.5

0.2

2.5

 

استفاده از عناصر اصلی توسط درختان میوه

 

ازت در درختان میوه

واکنشهای اغلب درختان میوه نسبت به تغذیه ازتی را به سه گروه میتوان تقسیم کرد:

  1. واکنش های رویشی  2. واکنشهای میوه دهی 3. واکنش های درگیر در خصوصیت میوه

کاربرد ازت به وضوح باعث افزایش اندازه برگ شاخچه و مقدار سریعتر فتوسنتز شد که به وضوح گل آغازی جوانه گل را تسریع میکرد.

کاربرد آمونیوم میتواند در نمو هورمونهای رشد نقش داشته باشد ٬ یا اینکه میتواند رشد درخت را به طور موقت آهسته تر کرده و در نتیجه نمو جوانه گل را تسریع نماید.

درختانی که NH4  دریافت میکردند نسبت به آنهایی که NO3 دریافت میکردند از رشد کمتری برخوردار بودند. از این جهت احتمالا میتوان اثر رشد را از اثر هورمونی مربوط به تغذیه آمونیومی روی افزایش القای جوانه گل تفکیک کرد.

ازت زیاد در درختان جوان تاثیر معکوس میگذارد. ازت زیاد باعث تاخیر در گل دهی میشود و در داخل محدوده مشخصی ازت کم سبب شکوفایی زود تر میگردد.

کلسیم سیانامید ( 2.5 – 7.5 درصد) در طی فصل رکود ٬ پیش از گل القایی و باردهی در درختان 5 ساله آلو به کار برده شد.

کلسیم سیانامید علاوه بر شکستن رکود همچنین باعث افزایش جذب مقادیر قابل توجه ای ازت به وسیله درخت گردید. محلول پاشی با محلول 2.5% کلسیم سیانامید بهترین نتایج را بدست داد. محلول 7.5%  باعث تشکیل بیش از حد میوه روی درخت شد که نیاز به تنک کردن داشت. درختانی که دارای ازت برگی مطلوبی بودند ( 2.68% ) باروری گل بیشتری (39.43% )را از خود نشان دادند٬ در حالی که آنهایی که حداقل ازت برگی (1.67%)  را داشتند ٬ دارای باروری پایینی (11.16%) بودند.

 

کلسیم در درختان میوه

 کلسیم شاید مهمترین عنصر معدنی باشد که در تعیین کیفیت میوه دخالت دارد.

نقش کلسیم در فیزولوژی درختان میوه: حد اقل 60% کل کلسیم در دیواره سلولی گیاهان قرار دارد. افزایش مقادیر کلسیم دیواره سلولی به وسیله عمل تراوش سبب سفتی میوه میشود و به مقدار زیادی میوه را در مقابل میکرو ارگانیسم هایی که تلاش دارند با شکستن پکتین ها وارد میوه شوند محافظت مینماید.علایم کمبود کلسیم در برگها را فقط در شرایط آزمایشی و در کشت های ماسه ای مشاهده نمود. همچنین کلسیم موجود در محیط نیز میتواند باعث تسریع جذب یون مثبت پتاسیم در مقابل یون مثبت سدیم بشود.مهمترین اثر کلسیم در تنظیم فعالیت تنفسی گیاه است. میوه حاوی کلسیم کم ٬ سرعت تنفس خیلی بالایی بالایی دارد. یعنی تنفس با غلظت کلسیم نسبت عکس دارد. افزودن منگنز باعث تسریع در تجمع کلسیم در برگ های سیب میگردد. در مقابل زمانی که کلسیم به اندازه کافی در غلظت بالایی در خاک وجود دارد ٬ افزودن منیزیم تجمع کلسیم را کاهش میدهد.

سرعت حرکت نزولی کلسیم خیلی آهسته است چرا که به طور کلی فقط به میزان خیلی کم در آوند آبکش انتقال میابد. این نشان میدهد که کلسیم  بکار رفته به صورت محلول پاشی روی درختان میوه میباید به منظور افزایش کلسیم میوه مستقیما روی میوه مورد نظر محلول پاشی شود. زیرا کلسیمی که روی برگ پاشیده شود به میوه یا قسمت های دیگری از درخت منتقل نمیگردد.

نکته لازم به ذکر اینکه غلظت کلسیم برگ نشانه خوبی برای مشخص کردن مقادیر کلسیم میوه نیست. تنها مطلبی که میتوان در این رابطه مطرح ساخت این که وقتی غلظت کلسیم برگ بالای 1.8% وزن خشک باشد٬ جریان کلسیم ٬ به داخل میبایست در تمام فصل ادامه داشته است. در چنین وضعیتی به احتمال بسیار میوه نیز مقادیر مناسبی از کلسیم را دریافت داشته و غلظت های کلسیم میوه نیز بالا خواهد بود.

عوامل موثر در جذب کلسیم :

وجود NH4 در ناحیه ریشه که باعث کاهش جذب کلسیم میگردد.

یون های منگنز که با انتقال کلسیم رقابت میکنند.

رشد سریع شاخه که رقابتی را در زمینه انتقال کلسیم میوه دارد.

علایم کمبود شدید کلسیم را میتوان به صورت بد شکلی و زرد شدن برگ ها ملاحظه نمود.

 

پتاسیم در درختان میوه

 عمل پتاسیم به عنوان یک عامل بزرگ تعیین کننده سنتز پروتیین و نقش آن در حفظ فشار اسمزی وضعیت آبی سلولی است.علایم کمبود زمانی قابل رویت است که غلظت پتاسیم کمتر از 0.7% وزن خشک برگ باشد.

نقش پتاسیم در فیزولوژی درختان میوه: پتاسیم فراوانترین کاتیون در سیتوپلاسم است. نقش مهم آن در تثبیت PH  ٬ تنظیم فشار اسمزی ٬ فعال کردن آنزیم ها ٬ سنتز پروتین ٬ حرکات روزنه ای ٬ فتوسنتز و انبساط سلولی است.

کمبور پتاسیم میتواند باعث بسته شدن روزنه گردد و در نتیجه تعرق کاهش میابد.

پتاسیم برای بزرگ شدن اندازه میوه امری ضروری است.

همبستگی بین میزان کربو هیدرات و پتاسیم در میوه ها در مقالات مختلف به اثبات رسیده است.

 

فسفر در درختان میوه

نقش فسفر: انتقال انرژی شامل تولید ATP و تشکیل پیوند استر های بین قند ها و الکلها و همچنین به عنوان تنظیم کننده در بسیاری از فرآیند های آنزیمی فعالیت دارد. جذب فسفر در ماه آگوست نسبت به اوایل فصل بوضوح بیشتر است. تراکم فسفر در ماه جولای (اوایل تر تا اوایل مرداد) به حداکثر خود میرسد.

مقدار فسفر در سیب رابطه مثبتی با سفتی میوه و نیز ارتباط منفی با از بین رفتن در اثر درجه حرارت پایین دارد.

اتکینسون کاهش غلظت فسفر در میوه را مربوط به محدود شدن رشد ریشه در طی دوره جذب فسفر توسط میوه دانست.

 

منیزیم در درختان میوه

منیزیم  از عناصر ضروری است که توسط درختان میوه در مقادیر کمتر از کلسیم جذب میگردد. (جدول مقادیر مطلوب عناصر)

میزان جذب منیزیم تحت تاثیر رقابت کاتیون های دیگر نظیر پتاسیم ٬ آمونیوم ٬ کلسیم و نیز هیدروژن به شدت کاهش میابد. از میان این یون ها تاثیر پتاسیم در جذب منیزیم بسیار مهم است ٬ زیرا باغها با مقادیر نسبتا سنگینی از پتاسیم ناشی از کود دهی مواجه میشوند.

حدود 10 – 20% منیزیم در کلروپلاست قرار دارد که کمتر از نیمی از آن به کلروفیل اتصال می یابد و نیم دیگر آن به عنوان فعال کننده ریبولوز بی فسفات کربوکسیلاز عمل مینماید. از دیگر نقش های منیزیم نقش آن در انتقال گروه های فسفاتی پر انرژی در متابولیسم ATP بسیار بارز است. زردی حاصل از کمبود منیزیم به صورت بین رگبرگی ظاهر شده و تنها در حالت شدید میتواند سبب نکروزه شدن شود. منیزیم یون متحرکی است و در حالت کمبود از برگ های پیر به برگ های جوان انتقال می یابد. در نتیجه برگ های پیر قبل از همه دچار زردی حاصل از منیزیم گردیده و میریزند.

میزان نوسان سالانه غلظت منیزیم در برگ ها در مقایسه با نوسان سالانه عناصری چون ازت – فسفر یا کلسیم نسبتا بیشتر است و این نوسانات حداکثر در سالهای مختلف ممکن است تا 20% باشد.

 

استفاده از عناصر غذایی کم مصرف توسط درختان میوه

 

آهن در درختان میوه

آهن یکی از اساسی ترین عناصر تشکیل دهنده سیستم های اکسید و احیا گیاهان است. از میان ترکیبات آهنی در سیستم های اکسید و احیا فردوکسین به عنوان پروتئینی که دارای آهن – گوگرد است بیشترین اهمیت را دارد. فردوکسین در فتوسنتز در درختان میوه و احیا نیتریت به عنوان یک سیستم دهنده و گیرنده الکترون شرکت میکند.

علایم کمبود آهن: بیشترین مقدار آهن در کلروپلاست برگ های سبز (بش از 80%) جای دارد. معمولا درختانی که دچار کمبود آهن هستند درجات مختلفی از زردی بین رگبرگ ها را دارند. واضح ترین نتیجه زردی حاصل از آهن ٬ کاهش فتوسنتز برگ ها است. تشکیل پلی مر های آهن – فسفات – سیترات از کلاتهای آهن - آلومینیوم از راه های غیر محتملی است که در جذب آهن درختان میوه وجود دارد ٬ در خاک های غنی از فسفر و یا در خاک هایی که با فسفر کود دهی میشوند همواره کمبود آهن تشدید میگردد.

 

بر در درختان میوه

در خاک های با PH کمتر از 8 بر به صورت اسید ضعیفی مثل اسید بوریک بوجود می آید. اسید بوریک همچنین محتمل ترین شکل بور است که توسط گیاهان جذب میشود.

نقش بر در فیزیولوژی درختان میوه: نقش عمده بر در درختان میوه در تشکیل میوه است. اهمیت مقدار بر در گل ها بر این واقعیت استوار است که بر در تشکیل میوه موثر است. محلول پاشی های پاییزه و بهاره بر روی درختانی که از لحاظ تجزیه برگی کمبود بر ندارند ٬ در افزایش تشکیل میوه در تعدادی از گونه های درختان میوه موثر میباشد.

 

روی در درختان میوه

روی عمدتا به صورت کاتیون دو ظرفیتی  در اسیدیته پایین تر و به صورت کاتیون یک ظرفیتی در اسیدیته بالا جذب میگردد.

غلظت های بالایی از دیگر کاتیون های دو ظرفیتی ( کلسیم) از جذب روی جلو گیری مینمایند.

روی هم به عنوان جز فلزی آنزیم ها و هم به عنوان عنصر باروری برای بسیاری از آنزیم ها ضروری است.

 روی به صورت کوفاکتوری برای RNA  پلی مراز در سنتز پروتئین نقش دارد.

مهمترین علامت کمبود روی ٬ کوچکی برگ در ارتباط با کاهش میزان اکسین در نوک شاخه ها است.

جذب روی میتواند توسط کاتیون هایی نظیر Ca  جلوگیری شود. فسفر جذب روی را در خاک نسبت به اکسید ها و هیدروکسید های آهن ٬ آلومینیوم و کربنات کلسیم شدت می بخشد.

 

منگنز در درختان میوه

نقش منگنز به عنوان یک عنصر ساختمانی در متالو پروتئین ها است ٬ که میتواند به عنوان یک جایگاه اتصال فعال یک سسیتم اکسید و احیا کننده عمل  نماید.

در گیاهان دارای کمبود منگنز ٬ مقدار کلروفیل و برخی از مواد تشکیل دهنده غشا کلروپلاست نظیر فسفو لیپید ها گلیکو لیپید ها کاهش می یابد.

بیان تمثیلی کمبود منگنز ٬ زردی بین رگبرگ ها است که تا حدی با زردی آهن اشتباه میشود.

علایم کمبود را میتوان به وسیله سولفات منگنز به غلظت 0.3 – 0.5 کیلو گرم در 100 در محلول پاشی ها یا با 0.7 الی 5.4 کیلوگرم در صد لیتر و در حالت کمون تا زمان شکوفایی و یا بوسیله تزریق چند گرم سولفات منگنز به داخل تنه درخت کنترل کرد.

مس در درختان میوه

وظایف مس به عنوان یک عنصر غذایی گیاه در ابتدا در واکنش های کاهنده اکسیداز های انتهایی است. در واکنش های اکسید – احیا ٬ مس مستقیم به ملکول اکسیژن واکنش نشان میدهد و در سلول های زنده اکسیدازهای انتهایی ٬ آنزیم های مس هستند.

برجسته ترین علامت کمبود مس در درختانی که در حال رشد شدید هستند این است که سر شاخه ها از بین می روند. ابتدا لکه  های قهوه ای در برگ های انتهایی ظاهر میشود و بعد مناطق خشک شده روی برگ ها ظاهر میشوند.

 

گوگرد در درختان میوه

گوگرد ماده تشکیل دهنده اسیدهای آمینه سیستیین و میتیونین است. هر دو این اسید های آمینه تشکیل دهنده پروتئین ها و پیش ساز دیگر ترکیبات ثانویه دارای گوگرد هستند.

 گرداوری و تحقیق:

مهندس محسن حیدری

Agribusiness2@gmail.com

نویسنده : محسن حیدری : ٩:۱۳ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/۱٠/۱۳
Comments نظرات () لینک دائم

مطلب 3 . بازار نهاده های کشاورزی (چالش ها و راه کارها؟) - 1

اینجانب به عنوان یکی از فعالان عرصه تحقیقات و ترویج کشاورزی که با مسائل و مشکلات بازار نهاده های کشاورزی به طور عینی مبتلا به بوده و دیدی واقعی از وضعیت موجود این بخش مهم اقتصادی داشته، قصد دارم در قالب طرح مباحثی کوتاه به مشکلات و چالش های موجود در بازار نهاده های کشاورزی  اشاره نموده و از دانشجویان، اساتید و فعالان محترم این عرصه تقاضا دارم تا نظرات خود را در راستای راه کارهای مربوطه  ارائه نموده تا شاید از این طریق بتوان محیطی دوستانه جهت تبادل نظر و ارائه راه کار ها و راه حل ها در این زمینه ایجاد شود. در ذیل به برخی از این مشکلات و چالش ها اشاره شده است:

1.     فقدان آمار و تحلیل های مستند: آمار و تحلیل ها به عنوان ابزار آلات مهم مدیریتی در بخشهای اقتصادی مطرح میباشند. شناخت کلی وضعیت بازار نهاده های رایج مصرفی (کود، سم، بذر و غیره) از جمله انواع و اقسام، مقادیر و روند تولید ، واردات  و  مصرف نهاده های کشاورزی از ضروریات مربوط به این عرصه میباشد. یکی از چالش های کلیدی در این بازار ضعف و فقدان آمار ها و تحلیل های مستند جهت تحقیقات بازار و اتخاذ تصمیمات مدیریتی در این زمینه میباشد.

2.      نبود مدیریت واحد نظارتی: در اسفند ماه سال گذشته (1389) در همایشی که تحت عنوان چالش های کود در ایران تشکیل شد (که به حق مباحث مطرح شده و پنل های تخصصی آن عالی بود) موضوع نبود مدیریت واحد نظارتی در امر تولید، واردات، توزیع و مصرف کود یکی از مهمترین چالش های مطرح شده و محور و درون مایه برخی از مقالات ارائه شده را تشکیل میداد. (برآورد و توصیه مصرف کود، مدیریت تامین، توزیع و مصرف کود در ایران، تحقیقات، آموزش و ترویج کود در ایران و اقتصاد، مقررات و استاندارد های کود مهمترین محور های مباحث همایش فوق را تشکیل میدادند.)

3.    نقش ضعیف سیستم ترویجی:  نقش تحقیقات به عنوان پایه و زیربنای علمی توصیه بهینه نهاده ها و نقش ترویج به عنوان پل واسط تحقیقات و کشاورز در راستای انتقال یافته ها انکار ناپذیر است. واقیت آن است که تحقیقات وسیعی که طی سالیان گذشته در راستای علمی سازی مصرف نهاده ها (بالاخص در عرصه مصرف بهینه کود) صورت گرفته است اولا برنامه جامعی جهت کاربردی سازی این تحقیقات صورت نگرفته است و ثانیا آنچنان که باید توسط سیستم ترویجی به کشاورزان انتقال پیدا نکرده است.

4.      تنوع و کثرت محصولات داخلی و خارجی: در آشفته بازار کنونی نهاده های کشاورزی که انواع و اقسام نهاده ها (بالاخص کود) اعم از تولیدی و وارداتی با اشکال، نام ها و قیمت های متفاوت به بازار عرضه شده اند، کشاورزان را در انتخاب بهینه و مناسب نهاده مورد نیازشان دچار ابهام و اشکال کرده است. چرا که اولا پشتوانه نظارتی قانونمندی بر توصیه علمی مصرف نهاده ها وجود نداشته و ثانیا شبکه توزیع نامناسب این بازار که عمدتا نه براساس و مبنای مبانی ترویجی بلکه متکی و مبتنی بر روابط تجاری شرکت ها استوار شده است.

5.    سیستم نا مناسب تخصیص یارانه های کود: مصرف بی رویه، عدم تعادل مصرف بهینه کود های شیمیایی منطبق با نیاز در مزارع و باغات و بالطبع بازده پایین مصرف کود و اتلاف سرمایه ها، عدم تمایل و انگیزه کشاورز به مطالعات و آزمایشات خاک و برگ و مصرف کود های آلی و زیستی، آلودگی های زیست محیطی و اثرات نامطلوب بر منابع آب، خاک، گیاه و انسان از جمله اثرات نامطلوب سیستم نا مناسب تخصیص یارانه های کود بوده است. لذا هدفمند سازی و تخصیص یارانه های کود منطبق با مدیریت علمی برآورد و توصیه مصرف کود مبتنی بر پایه تحقیقات و ترویج و نظارت مدیریت واحد نظارتی در امر تولید، واردات، توزیع و مصرف (مذکور در بند 1) اجتناب ناپذیر است.

مهندس محسن حیدری

12/10/1390

Agribusiness2@gmail.com

نویسنده : محسن حیدری : ۳:٢٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱٠/۱٢
Comments نظرات () لینک دائم

مطلب 2. نقش هر یک از عناصر ماکرو و میکرو در گیاهان


نقش هر یک از عناصر ماکرو و میکرو در گیاهان

عناصر پر مصرف (ماکرو المنت)

ازت در گیاه به صورت ترکیبات آلی ولی کم و بیش به شکل نیترید و نیترات دیده میشود. ازت در ساختمان سلول گیاه به صورت پروتیین و اسید های نوکلییک و کلروفیل و آنزیم ها و هورمون ها شرکت دارد. گیاهان در مقابل ازت عکس العمل های زیر را دارند.
افزایش رشد سبزینه ای
رشد و نمو و توسعه متعادل اندام ها
افزایش تولید پروتیین های گیاهی
افزایش تولید میوه و دانه
تیره رنگ شدن برگ ها به سبب افزایش کلروفیل
علایم کمبود: در یک لپه ای ها قسمت میانی پهنک برگ زرد شده و لبه برگ ها سبز باقی می ماند و در دو لپه ای ها تمام قسمت برگ زرد میشود.
 
فسفر: در ساختمان سلولی و در بسیاری از فعالیت های حیاتی گیاه دخالت دارد و باعث تسریع در رشد و رسیدن محصول شده و کیفیت محصول را افزایش میدهد.
علایم کمبود: در یک لپه ای ها به صورت نواحی یا نقاط قرمز رنگ یا ارقوانی بر روی سطح برگ دیده میشود و در دو لپه ای ها رگبرگ های مسن قرمز  یا ارغوانی میشود.


پتاسیم  در ساختمان گیاه وجود ندارد و وجودش بخاطر ساختن بعضی اسید امینه ها ضروری است. پتاسیم درسنتز و انتقال کربو هیدرات ها و به طور کلی مصرف دی اکسید کربن موثر بوده و برای تشکیل دیواره سلول ضروری است. جذب آب و تعادل جذب عناصر  به پتاسیم نیاز دارد و سبب بالا بردن کیفیت محصول و راندمان فتوسنتز و مقاومت گیاه در برابر امراض میشود.
علایم کمبود: به طور کلی در دو لپه ای ها لبه برگ ها زرد و سپس قهوهای میشود و در یک لپه ای ها این علاعم از نوک برگ ها شروع میشود.


گوگرد : در ساختمان برخی از اسید  های امینه و در تشکیل کلروفیل  برگ ها نقش دارد.
علاعم کمبود: رگبرگ ها زرد شده ولی بقیه برگ سبز می ماند.( درست برعکس علایم کمبود منگنز و منیزیوم و آهن که فواصل رگبرگ ها زرد میشود.)

کلسیم: وظیفه کلسیم در ساختمان دیواره سلول به صورت پکتات کلسیم است.

علاعم کمبود: علایم در برگ های جوان نمایان است که رنگ سبز آنها مایل به زرد می شود و برگ های جوان چروکیده و باز نمیشوند و در کنار برگ ها پیچیدگی مشاهده میشود.

منیزیوم : در مرکز ملکول های کلروفیل و به صورت پکتات منیزیوم در ساختمان دیواره سلول وجود دارد.

علایم کمبود : در برگ های مسن دیده میشود . علایم آن فواصل بین رگبرگ ها زرد میشود و رگبرگ ها سبز باقی می مانند.

عناصر میکرو (ریز مغذی) کم مصرف:

آهن و منگنز: منگنز در بعضی از سیستم های آنزیمی برای تولید پروتیین دخالت دارد و آهن در ساختمان بعضی آنزیم ها و بعضی از مواد رتگی دخالت دارد. آهن در عمل فتو سنتز و هم در تنفس گیاه نقش دارد.

علاعم کمبود : رگبرگ ها سبز باقی میمانند ولی فواصل بین آنها زرد میشود.

روی: در سیستم آنزیمی و اکسین و پروتیین و در عمل تنفس نقش دارد.

علایم کمبود: باریک و ضعیف شدن برگ ها که گاهی لکه های بر روی یرگ مشاهده میشود.

مس: وظیفه مس در ساختمان آنزیم هاست و علایم کمبود آن سبز ماندن رگبرگ ها و زرد شدن فواصل رگبرگ ها میباشد.

بر: برای تقسیم سلولی و جوانه زدن دانه گرده و انتقال بغضی هورمو ن ها و حرکت قند می باشد. در حالت کمبود غنچه ها رشد ننموده و در نتیجه برگ ها کوچک و ضعیف میشوند.

درصد مواد غذایی در کود های دامی

کود گاوی خشک : درصد ازت ۲  درصد فسفر ۱.۵  درصد پتاس ۲

کود اسبی خشک: درصد ازت ۲  درصد فسفر ۱.۵ درصد پتاس ۱.۵

کود گوسفندی خشک: درصد ازت:۲  درصد فسفر ۱.۵ درصد پتاس ۳

کود مرغی:              درصد ازت: ۵ درصد فسفر ۳  درصد پتاس ۱.۵ 

گرداوری

 مهندس حیدری

منبع : زراعت عمومی (رستگار)


مطلب 1. تعریف کود و انواع آن

تعریف کود و انواع آن

تعریف کود: به هر نوع ماده معدنی یا آلی یا بیولوژیک که دارای عناصر غذایی باشد  و باعث بالا بردن حاصل خیزی خاک و همچنین با تیمار گیاهی باعث افزایش عملکرد کیفی و کم محصول شود کود اطلاق میشود.
کود ها به چند دسته تقسیم میشوند که عبارتند از :
۱. کود های شیمیایی : که برخی از آنها جز عناصر پر مصرف گیاه یا ماکرو المنت و برخی نیز جز عناصر عناصر کم مصرف گیاه ( میکرو المنت ) میباشد.
عناصر پر مصرف (ماکرو) شامل: ازت - فسفر - پتاس - کلسیم -  منیزیم
عناصر کم مصرف (میکرو) شامل : آهن - روی - منگنز - مس - بر
به کود هایی که مجموع عناصر فوق را با هم و به نسبت متناسب دارا باشد اصطلاحا کود کامل اطلاق میشود.
گیاهان مختلف بر حسب نیاز و با توجه به نتایج آزمایش برگ و خاک به کود های فوق نیازمند خواهند بود .
جداول مربوط به حدود مطلوب عناصر غذایی در برگ و خاک گیاهان مختلف در قالب لینک جهت اطلاع علاقه مندان آورده شده است.
 همچنین اطلاعات تخصصی و فنی مربوط به تغذیه پسته نیز که توسط اینجانب تالیف شده در قالب لینک تحقیقات پسته ارایه شده است.
۲. کود آلی (ارگانیک): به کود هایی اطلاق میشوند که منشا طبیعی دارند.
 مانند کود دامی یا کود های سبز
کود های دامی ( مرغی - گاوی - اسبی - و غیره) دارای مقادیر پایینی از عناصر معدنی میباشند که امروزه به کمک روشهایی همراه پوساندن کود اولا میزان شوری و قلیاییت آن را پایین میآورند و ثانیا آن را با عناصر معدنی غنی سازی می نمایند و یا یه کمک نوعی کرم به ورمی کمپوست تبدیل میکنند.
در مورد کود های سبز نیز که حاصل پوساندن بقایای سبز باغات و مزارع می باشد فر آیندی مشابه صورت میگیرد.
این نوع کود ها مواد آلی و هموس (اسید هومیک) خاک را بالا برده و علاوه بر حاصلخیزی خاک به حاصلخیزی بافت خاک نیز کمک میکنند.
۳. کود های زیستی (بیولوژیک) که نسل جدیدی از کود های موجود میباشند در حقیقت میکرو ارگانیسم های مفیدی هستند  که در تغذیه گیاهان نقش همزیستی داشته و به تثیبت و جذب بهتر عناصر کمک میکنند.
در این فصل فقط تعاریفی کلی و ساده از انواع کود عنوان شد و در  ادامه مطالب بیشتری در مورد  اثر هر یک از عناصر ماکرو و میکرو در گیاهان و جدول تجزیه کود های دامی  ارایه خواهد شد.

با تشکر
مهندس حیدری

 


مقدمه: نهاده های کشاورزی

به نام خداوند روزی ده رهنمای


مقدمه

با عنایت به اهمیت و نقش نهاده های کشاورزی (اعم از انواع کود ها - انواع سموم و غیره) در افزایش عملکرد کمی و کیفی محصولات زراعی و باغی در این وبلاگ قصد بر آن داریم تا اولا جهت آشنایی کشاورزان با نهاده های مصرفی در محصولات مختلف زراعی و باغی اطلاعاتی ارایه شود و ثانیا در زمینه های فوق محصولاتی جهت فروش ارایه شود.
لذا از علاقه مندان جهت ارایه مطالب علمی و همچنین همکاری جهت فروش نهاده های تولیدی و وارداتی مورد فعالیتشان دعوت به عمل می آید.
حیدری

کارشناس مشاور کشاورزی

agribusiness2@gmail.com